KUTADGU BİLİG’DE YER ALAN KALIP SÖZLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

  • Necmi AKYALÇIN Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi/TURKEY https://orcid.org/0000-0001-7461-7773
  • Damla AYDOĞAN Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi/TURKEY
Anahtar Kelimeler: Kalıp söz, Kutadgu Bilig, Söz Öbeği

Özet

Türk dili, VIII. Yüzyılda Orhun Yazıtları olarak bilinen taşlara yazılan ilk yazılı belgelerini ortaya koymuş büyük bir dildir.  Konuşma ve yazı dili olarak geniş bir alana yayılmış olan (göçler, savaşlar vb. sosyolojik olaylar nedeniyle) Türk dili ile yazılmış günümüze ulaşan pek çok önemli eser vardır. Bu eserlerden bir tanesi de Türk dilinin Orta Türkçe olarak da adlandırılan döneminde, Yusuf Has Hacip’in Karahanlı Türkçesi ile kaleme almış olduğu Kutadgu Bilig’dir. Siyasetname özelliği taşıyan, aynı zamanda da didaktik bir eser olan Kutadgu Bilig üzerinde bugüne değin pek çok araştırma yapılmıştır. Ancak bu araştırmalar arasında kalıp söz olarak bilinen yapılar (Bismillahirrahmairrahim, nasılsın, Ömrün uzun olsun, dikkatli et, vb) ile ilgili herhangi bir çalışmaya rastlanamamıştır.

Bu çalışmanın konusunu Kutadgu Bilig’de yer alan kalıp sözler oluşturmaktadır. Amaç, Türk dili açısından değeri yüksek bir eser olan Kutadgu Bilig’de, iletişim, temenni ve benzeri durumlar için kullanılan kalıp sözleri saptamak ve bu bağlamda Türkoloji’ye katkı sunmaktır.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

AKSAN, Doğan (1996), Türkçenin Sözvarlığı, Ankara: Engin Yayınevi
AKYALÇIN, Necmi (2007). Türkçe İkilemeler Sözlüğü Tanıklı, Anı Yayıncılık, 1. Baskı, Ankara.
AKYALÇIN, Necmi (2012). “Türkçemizin İncileri Atasözlerimiz Tanıklı Sözlük”. Ankara: Eğiten Kitap.
AKYALÇIN, Necmi (2012). Türkçemizin Anlamsal Zenginlikleri Deyimlerimiz. Ankara. Eğiten Kitap.
BİLGİN, Muhittin (2006). Anlamdan Anlatıma Türkçemiz. Ankara: Anı Yayıncılık.
DİLAÇAR, Agop (2003). Kutadgu Bilig İncelemesi. Ankara: TDK Yayınları.
EKER, Süer (2002). Çağdaş Türk Dili. Ankara: Grafiker Yayınları.
ERCİLASUN, Ahmet B. (2004). Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.
ERGİN, Muharrem (1999). Türk Dil Bilgisi. İstanbul. Bayrak Basım.
EROL, Çiğdem (2007). Türkiye Türkçesinde Kalıp Sözler Üzerine Bir İnceleme, T.C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul
GÖKDAYI, Hürriyet (2015), Türkçede Kalıp sözler, Ankara: Kriter Yayınevi.
GÖKDAYI, Hürriyet (2008), Türkçede Kalıp Sözler, Bilig-Kış, Sayı:44, Sf:90-108.
GÜLENSOY, Tuncer (2000). Kutadgu Bilig Bibliyografyası, Türk Dili, Sayı: 586, s. 371-377.
HACİB, Yusuf Has (2008). Kutadgu Bilig (Çev. Reşit Rahmeti Arat), İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
KARAMANLIOĞLU, Ali Fehmi (1978). Türk Dili (2.Baskı). İstanbul: Dergâh Yayınları.
KORKMAZ, Zeynep (1992), Gramer Terimleri Sözlüğü, Ankara: TDK Yayınları.
UÇAR, Erdem (2015). Kutadgu Bilig’in Kronolojik Kaynakçası Hakkında Bir Deneme, Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl: 2, Sayı: 4, s. 62-100.
TOR, Gülseren (2011). Mersin'den Birkaç Kalıp Söz (İlişki Sözü) Üzerine, Prof. Dr. Mine Mengi Adına Türkoloji Sempozyumu, Adana, 20- 22 Ekim 2011, 766-786.
Yayınlanmış
2019-10-31
Nasıl alıntı yapılır
AKYALÇIN, N., & AYDOĞAN, D. (2019). KUTADGU BİLİG’DE YER ALAN KALIP SÖZLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. HOMEROS, 2(4), 125-138. https://doi.org/10.33390/homeros.2.014
Bölüm
Articles